پایان انتخابات؛ رویارویی امید و ناامیدی

روزنامه اطلاعات روز – مردم سالاری را پدید می آورد

قبل از انتخابات پارلمانی طالبان تهدید کرده بود که این انتخابات را به چالش می‌کشد و مانع برگزاری آن خواهد شد. با وصف این تهدید طالبان، در ساعات اولیه‌ی بامداد شنبه، گزارش‌ها از اشتراک گسترده‌ی مردم در انتخابات حکایت می‌کرد. شهروندان با وجود تهدیدهای جدی امنیتی و بی‌اعتمادی نسبت به این روند، برای ساعات طولانی در صف‌های فشرده منتظر ماندند تا رأی بدهند. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ها و شهروندان، حضور مردم در ساعات اولیه‌ی روز شنبه بیش از حدی بود که انتظار می‌رفت، اما ناتوانی کمیسیون انتخابات و اداره‌ی ملی احصائیه در مدیریت این روند و هرج‌ و ‌مرج ناشی از آن باعث شد بسیاری ساعت‌ها در پشت دروازه‌های بسته‌ی مراکز رأی‌گیری بمانند و اشتیاق شهروندان به شرکت در انتخابات کاهش یابد.

میزان نارضایتی و شکایت از روند انتخابات بسیار زیاد است. کمیسیون انتخابات به‌طرز ناامیدکننده‌یی نشان داد که تصور روشنی از مشارکت مردم در این روند و در نتیجه آمادگی‌یی برای مدیریت آن نداشته است. از جهتی دیگر شهروندان با جسارت و خطرپذیری بسیار و تحمل مشقتی که از ناتوانی مسوولان این روند ناشی می‌شد، در انتخابات شرکت ورزیدند. تحلیل و ارزیابی انتخابات صرفاً با تفکیک این دو موضوع از همدیگر ممکن است.

یکم: میزان مشارکت مردم در انتخابات از قبل، در زمان ثبت نام رأی‌دهندگان، مشخص شده بود. مطابق آخرین آماری که کمیسیون انتخابات ارائه داده، رقم کسانی که برای شرکت در انتخابات ثبت نام کرده‌اند قریب به ۹ میلیون نفر می‌رسد. احتمال کاهش رأی‌دهندگان از مجموع کسانی که ثبت نام کرده‌اند، قابل تصور است. از این منظر میزان مشارکت مردم در انتخابات غافل‌گیرکننده نیست. در مورد رقم دقیق کسانی که ثبت نام شده‌اند و تفکیک آن‌ها از رأی‌دهندگان خیالی هنوز شک و تردیدهایی وجود دارد. بسیاری از چهره‌های معروف سیاسی، از جمله گلبدین حکمتیار، رقم رأی‌دهندگان واقعی را بین سه تا پنج میلیون نفر تخمین زده‌اند. قبل از برگزاری انتخابات اطلاعات روز گزارشی از عدم تناسب نفوس یازده ولسوالی با عدد رأی‌دهندگان این مناطق را منتشر کرد که به وضوح به احتمال تقلب در ثبت نام رأی‌دهندگان و در نتیجه دقیق نبودن فهرست کمیسیون انتخابات اشاره داشت. تعدد ناظران انتخاباتی در مراکز رأی‌دهی نباید به معنای توفیق دولت  در افزایش مشارکت مردم در انتخابات تلقی شود. درک این مسأله برای تفکیک آرای درست از آرای تقلبی مهم است.

در هنگام ثبت نام برای شرکت در انتخابات، انگیزه‌ی چندانی در میان مردم برای مشارکت در این روند وجود نداشت. به همین دلیل، در حالی‌که افراد واجد شرایط رأی دادن تا دوازده میلیون نفر پیش‌بینی شده بود، صرفاً کمتر از سه‌چهارم آن‌ها در این روند ثبت نام کردند. با این حال آن‌چه که امیدبخش و ستودنی است، جسارت مردم و خطرپذیری و به تبع حضور آن‌ها در مراکز رأی‌دهی می‌باشد. مردم با اشتراک در انتخابات از یک‌سو حساسیت شان را در قبال سرنوشت سیاسی شان نشان دادند و از سویی بر اهمیت انتخابات در تعیین آینده‌ی سیاسی شان تأکید ورزیدند.

دوم: مدیریت انتخابات اما سراسر مایه‌ی شرم‌ساری و ناامیدی بود. در مواردی معدود کارمندان انتخابات مطابق گزارش‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی نقل شد، تبدیل شده بودند. استفاده از دستگاه بایومتریک در فقدان آموزش و آگاهی‌دهی کافی مشکل خلق کرد. انتخابات با تأخیر بسیار و در برخی مراکز با لااقل شش ساعت تأخیر برگزار شد. اوراق و کتابچه‌های انتخابات در برخی مراکز کم‌تر از عدد کسانی بود که در آن مراکز ثبت نام کرده بودند. با این حال علی‌رغم تهدید طالبان و چالش‌ جدی امنیتی و وقوع بیش از دو صد حادثه‌ی امنیتی، رویداد بسیار ناگواری در این دو روز پیش نیامد.

کمیسیون انتخابات از این جهت با خطر مضاعف از دست دادن اعتبارش روبه‌رو شد. این نهاد که قرار است تا هفت ماه دیگر انتخابات جنجالی ریاست‌جمهوری را مدیریت کند، با عمل‌کرد بسیار ضعیف و ناامیدکننده‌اش موجبات بی‌اعتمادی بیش‌تر را فراهم آورد. با توجه به شک و تردیدها در مورد رقم ثبت نام شده‌ها در این انتخابات، افزایش شکایات و وجود مشکلات تکنیکی و قانونی غیر قابل اغماض در این روند، کمیسیون انتخابات و کمیسیون سمت شکایات انتخاباتی ناگزیرند در پرتو قانون عزم شان را برای تفکیک آرای درست از آرای نادرست جزم کنند و از تکرار شرم‌ساری انتخابات در پایان این روند جلوگیری نمایند.

نوشته پایان انتخابات؛ رویارویی امید و ناامیدی اولین بار در روزنامه اطلاعات روز پدیدار شد.

هفت روز تا انتخابات؛ امیدی به دستگاه‌های بیومتریک نیست

روزنامه اطلاعات روز – مردم سالاری را پدید می آورد

از امروز شمارش معکوس زمان برگزاری انتخابات شروع شده است. مطابق تقویم کمیسیون انتخابات، تا برگزاری انتخابات پارلمانی هفت روز دیگر باقی مانده است. کارزارهای انتخاباتی میان نامزدان مجلس نمایندگان اوج گرفته است و شهروندان کشور علی‌رغم تهدیدهای امنیتی آماده می‌شوند تا در این انتخابات شرکت کنند. با این‌حال چگونگی روند رأی‌گیری و میزان شفافیت آن مبهم است. آخرین اقدام کمیسیون انتخابات برای ارایه‌ی ضمانت به مردم مبنی بر استفاده از دستگاه‌های بیومتریک برای تشخیص و ثبت مشخصات رأی‌دهندگان نیز با سوال‌های جدی‌یی روبه‌رو شده است. طلوع نیوز اخیراً در گزارشی نشان داد که دستگاه‌های بیومتریک قادر به جلوگیری از تقلب نمی‌باشد.

مطابق یافته‌های این گزارش دستگاه‌های بیومتریک قادر به تفکیک اثر انگشت یک شخص از شخص دیگر، عکس اشیا از عکس افراد و تفکیک برچسب شناسنامه‌ی یک فرد از فرد دیگر نیست. دلیل فنی آن این است که پیش از این شهروندان یا رأی‌دهندگان بیومتریک نشده‌اند و در نتیجه، بانک مشخصات این افراد وجود ندارد، از سویی این دستگاه‌ها به یک شبکه‌ی واحد، به صورت همزمان وصل نمی‌باشد و افزون بر این دو مورد، این دستگاه‌ها ابزاری برای تشخیص اثر انگشت یک فرد از فرد دیگر به صورت همزمان نیست. کمیسیون انتخابات می‌بایست پیش از این مشخصات هویتی تمام رأی‌دهندگان را در یک بانک دیجیتال ثبت و ذخیره می‌کرد و بر اساس میکانیزم‌های معمول بر اساس مشخصات از پیش ثبت‌شده‌ی رأی‌دهندگان از این دستگاه در روز انتخابات استفاده می‌شد. اکنون این دستگاه‌ها که به هیچ سیستم اطلاعاتی دیگر وصل نیست، قادر به جلوگیری از تقلب نخواهد بود. چه اینکه یک فرد با استفاده از مجموع انگشتان دستش لااقل پنج بار می‌تواند رأی بدهد.

کمیسیون انتخابات برای راه‌انداختن چنین سیستم مضحکی، لااقل بیست میلیون دالر خرج کرده است. این یک نشانه‌ی بسیار نگران‌کننده از فقدان توانایی و شایستگی مدیران کمیسیون انتخابات می‌تواند باشد و همین طور محصول اراده‌ی لرزان رهبری سیاسی حکومت. یک احتمال اکنون این است که گروه‌های سیاسی، به خاصه گروه‌های رقیب حکومت وحدت ملی این رأی‌گیری را تحریم کنند. در این صورت شاهد یک تشنج سیاسی شدید، تشدید نارضایتی و بی‌اعتمادی عمومی نسبت به انتخابات و نهایتاً مضاعف‌شدن مشکلات کمیسیون انتخابات خواهیم بود، به خصوص که این کمیسیون پس از پایان انتخابات پارلمانی بلافاصله باید برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ماه جوزای سال ۱۳۹۸ خورشیدی آماده شود. فرض خوش‌بینانه این است که با دخالت نهادهای بین‌المللی مستقر در افغانستان مانند: دفتر سیاسی سازمان ملل متحد در کابل و تلاش حکومت برای تثبیت اراده‌ی واقعی‌اش در جهت تأمین شفافیت انتخابات و توافق گروه‌های سیاسی، با چنین میکانیزم و تضمین ناقصی به سمت انتخابات پارلمانی برویم.

در چنین وضعیتی تأمین شفافیت لازم، آن قدر که بتواند نتیجه‌ی انتخابات را همه‌پذیر بسازد، مستلزم به کاربستن تمامی امکانات دولتی و مدنی در جهت نظارت دقیق و درست و مدیریت بهتر روند رأی‌گیری می‌باشد. کمیسیون انتخابات اعلام کرده است که ۵۲ هزار ناظر از این انتخابات نظارت خواهد کرد. حکومت و نهادهای امنیتی باید زمینه‌ی نظارت مستقلانه‌ی این ناظران را فارغ از تهدید و ترس فراهم سازد. همچین حکومت فارغ از اینکه به گروه‌های سیاسی چه اندازه اهمیت قایل است، برای مدیریت درست این روند ناگزیر است که در عمل و با توسل به گفت‌وگو و جلب همکاری گروه‌های سیاسی بیرون از حکومت، اراده‌ی واقعی‌اش برای تأمین شفافیت و رقابت سالم سیاسی را در انتخابات پارلمانی به نمایش بگذارد. ثبات سیاسی کشور در گرو شفافیت انتخابات بیست‌وهشتم میزان امسال است.

نوشته هفت روز تا انتخابات؛ امیدی به دستگاه‌های بیومتریک نیست اولین بار در روزنامه اطلاعات روز پدیدار شد.